Tahvil nedir? Getiri, fiyat, devlet ve şirket tahvili

Tahvil, alınıp satılabilen bir borçlanma senedidir. İhraççı, yani devlet ya da şirket, yatırımcılardan borç alır, kupon denen faizi öder ve belirlenen vade tarihinde nominal değeri geri öder.

Getiri, elde ettiğiniz kazançtır. Kupon getirisi yıllık kuponun nominal değere oranıdır; vadeye kadar getiri ise ödediğiniz fiyatla geri alacağınız tutar arasındaki farkı da hesaba katar.

Daha önce ihraç edilmiş tahviller sabit kuponunu korur. Faizler yükselince yeni tahviller daha fazla getiri sağlar; eski tahviller cazibesini kaybeder ve getirisi piyasayla eşitleninceye kadar fiyatı düşer. Faizler düşünce tersi olur.

Faiz yükselir → mevcut tahvil fiyatı düşer → getiri artar
Faiz düşer → mevcut tahvil fiyatı yükselir → getiri azalır

Vadesi uzun tahviller faiz değişimine daha duyarlıdır; bu yüzden faizler sıçradığında uzun tahviller hızla değer kaybedebilir. Vadeye kadar tutarsanız ihraççı ödeme yaptığı sürece nominal değeri geri alırsınız.

Devlet tahvilleri, devletin vergi toplama ve borçlanma gücüne dayanır; kendi para biriminde genellikle en güvenli seçenektir. Şirket tahvilleri, şirket temerrüde düşebileceği için daha yüksek getiri öder.

Eurobond, ihraççının kendi para biriminden farklı bir para cinsinden çıkarılan tahvildir; örneğin Türkiye'deki bir ihraççının dolar ya da avro tahvil satması. Sahibi hem döviz kuruna hem de ihraççının o parayı kazanma gücüne bağlı risk taşır.

Başlıca riskler faiz riski, kredi riski, enflasyonun sabit kuponları eritmesi ve yabancı para tahvillerde kur riskidir. Yüksek getiri çoğu zaman piyasanın daha yüksek risk gördüğünü gösterir.

Sık yapılan hata, tahvili risksiz saymaktır. Almadan önce getiriyi enflasyonla karşılaştırın ve ihraççının kredi kalitesine bakın.