Temettü ve temettü verimi nasıl hesaplanır?
D = d × f Brüt = N × D Net = Brüt × (1 − t) Temettü verimi = D ÷ P × 100 Maliyete göre verim = D ÷ C × 100 Yeniden yatırım: N ← N + N × d × (1 − t) ÷ Pₖ
d her dağıtımda hisse başına ödenen temettü, f yıllık dağıtım sayısı (1, 2, 4 veya 12), D hisse başına yıllık temettüdür. N hisse adedi (lot), P hisse fiyatı, C hisse başı ortalama maliyetiniz, t ise ondalık olarak stopaj oranıdır (%20 = 0,20). Temettüyü yıllık toplam olarak girerseniz hesaplayıcı d'yi bulmak için f'ye böler.
Temettü verimi yıllık temettüyü hisse fiyatıyla karşılaştırır: 100 TL'lik hisseye yılda 5 TL temettü %5 verim demektir. Maliyete göre verim bunun yerine ödediğiniz fiyatı kullanır; bu yüzden yalnızca temettü değiştiğinde değişir. İkisi de brüt orandır; sonuçlarda girdiğiniz stopaj oranına göre stopaj sonrası verim de gösterilir.
Temettü yeniden yatırıldığında her net dağıtım, yani N × d × (1 − t), o dağıtım günündeki varsayılan fiyattan (Pₖ) yeni hisse alır; yeni hisseler bir sonraki dağıtımda temettü alır. Yeniden yatırılan temettünün bileşik etkisi buradan gelir. Temettü artışı g girildiğinde d her yıl bir kez (1 + g) ile çarpılır; fiyat değişimi c girildiğinde k. dağıtımdaki alım fiyatı Pₖ = P × (1 + c)^(k ÷ f) olur.
Örnek hesaplama
Diyelim ki fiyatı 100 TL olan bir hisseden 1.000 lotunuz var ve şirket hisse başına 5 TL temettüyü yılda bir kez dağıtıyor. Hisse başına yıllık temettü 5,00 TL olur; pozisyonunuz vergi öncesi yılda 5.000,00 TL temettü alır. Bu, aylık ortalama 416,67 TL demektir. Temettü verimi 5,00 TL ÷ 100 TL = %5 olur.
Hesaplayıcı stopaj girilmeden açılır; bu yüzden net tutar brüte eşittir. Stopajın her 1 puanı yıllık tutardan 50,00 TL düşürür (5.000,00 TL tutarının %1'i); t oranında net temettü 5.000,00 TL × (1 − t) olur.
Her temettü, hisse fiyatı ve temettü değişmeden yeniden yatırılırsa 1.000 lotluk pozisyonda hisse adedi 10 yıl sonunda 1.628,89 olur ve pozisyonun değeri 162.889,46 TL olur. Temettüler nakit alınsaydı hisseler 100.000 TL, toplanan temettü 50.000,00 TL, toplam 150.000,00 TL ederdi; bu varsayımlarla yeniden yatırımın farkı 12.889,46 TL olur. 10. yılda yeniden yatırılan pozisyon 7.756,64 TL net temettü alır; bu, başlangıçtaki 100.000 TL tutarının %7,76 kadarıdır. Bu, sabit varsayımlarla yapılmış bir örnektir; tahmin değildir.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Yıllık net temettü, girdiğiniz stopaj oranı düşüldükten sonra 12 ayda hesabınıza geçecek tutardır. Dağıtım başına net tek bir ödemeyi gösterir; aylık ortalama ise yıllık net tutarı 12'ye böler. Şirket yılda bir ya da iki kez ödese bile temettüyü maaş, kira ya da mevduatın aylık faiziyle karşılaştırmayı kolaylaştırır.
Temettü verimi girdiğiniz hisse fiyatına göre ölçülür ve fiyatla birlikte değişir: Fiyat düşer ve temettü aynı kalırsa verim yükselir. Maliyete göre verim ödediğiniz fiyata göre ölçülür ve yalnızca temettü değiştiğinde değişir. Verim tek başına temettünün sürdürülüp sürdürülmeyeceği, artırılıp azaltılacağı hakkında bir şey söylemez.
Yeniden yatırım görünümünde gölgeli alanlar başlangıçtaki hisselerinizin değerini ve yeniden yatırılan temettünün kattığı kısmı, çizgi ise aynı hisseleri tutup her temettüyü nakit almayı gösterir. İkisi de tamamen girdiğiniz temettü artışı ve fiyat değişimi oranlarına bağlıdır.
Varsayımlar ve sınırlar
- Bütün sonuçlar girdiğiniz rakamlardan hesaplanır; hesaplayıcı hiçbir şirketin temettüsünü, fiyatını ya da ödeme tarihlerini çekmez.
- Stopaj, her dağıtıma uygulanan tek bir orandır. Temettüye ilişkin diğer vergiler (gelir vergisi, beyan, vergi anlaşmalarından doğan mahsup) hesaba katılmaz; buradaki hiçbir bilgi vergi tavsiyesi değildir.
- Yeniden yatırım, her dağıtım gününde varsayılan fiyattan komisyonsuz kesirli hisse alındığını varsayar; nakit alınan temettüler faizsiz toplanır. Yalnızca tam hisse alınabiliyorsa sonuç biraz daha düşük olur.
- Temettü artışı ve fiyat değişimi, sizin seçtiğiniz sabit oranlardır. Gerçekte temettü azaltılabilir, hiç dağıtılmayabilir ya da düzensiz ödenebilir; fiyatlar öngörülemez biçimde değişir. Yeniden yatırım görünümü bir örnektir, tahmin değildir.
- Para birimi yalnızca bir etikettir. Temettü başka bir para biriminde ödeniyorsa kur değişimi de hesabınıza geçen tutarı etkiler.
Sık sorulan sorular
Temettü verimi nasıl hesaplanır?
Hisse başına yıllık temettü hisse fiyatına bölünür ve 100 ile çarpılır. Fiyatı 100 TL olan ve yılda hisse başına 5 TL temettü dağıtan bir hissenin temettü verimi 5 ÷ 100 × 100 = %5'tir. Yılda birden fazla dağıtım varsa o yılın bütün dağıtımları toplanır.
Lot başına temettü nasıl hesaplanır?
Hisse adedi (lot) hisse başı temettüyle çarpılır: 1.000 lot için hisse başı 5 TL brüt temettü, vergi öncesi 5.000 TL eder. Net tutar için stopaj düşülür: t oranında net temettü = brüt × (1 − t). Türkiye'de kâr payı duyurularında hisse başı brüt ve net tutar genellikle birlikte yer alır; net tutarı girerseniz stopaj alanını boş bırakın.
Brüt ve net temettü arasındaki fark nedir?
Brüt temettü şirketin dağıttığı tutar, net temettü ise kaynakta kesilen vergi (stopaj) düşüldükten sonra hesabınıza geçen tutardır. Oran şirketin ülkesine, yatırımcının durumuna, menkul kıymetin türüne ve vergi anlaşmalarına göre değişir ve zamanla değişebilir. Kesilen tutar aracı kurum ekstrenizde görünür. Bu hesaplayıcı bir oran varsaymaz ve vergi tavsiyesi değildir.
Maliyete göre temettü verimi nedir?
Yıllık temettünün bugünkü fiyata değil, hisseyi aldığınız fiyata bölünmesiyle bulunur. Hisseyi 80 TL'den aldıysanız ve hisse yılda 5 TL temettü ödüyorsa maliyete göre veriminiz %6,25'tir; bugün 100 TL'den alan biri için verim %5'tir. Bu oran kendi pozisyonunuzu anlatır; hissenin bugünkü değeri hakkında bir ölçü değildir.
Temettüyü yeniden yatırmak sonucu nasıl değiştirir?
Yeniden yatırılan her temettü yeni hisse alır; bu hisseler de bir sonraki dağıtımda temettü alır. Böylece hisse başı temettü sabit kalsa bile hisse adedi ve temettü geliri büyür. Yılda bir kez ödenen %5 verimde, fiyat ve temettü değişmezse hisse adedi 10 yılda yaklaşık %63 artar (1,05^10 ≈ 1,629). Gerçek sonuç gelecekteki temettülere ve fiyatlara bağlıdır; bunları hiçbir hesaplayıcı bilemez.