Korelasyon matrisi: büyük varlıklar birlikte mi hareket ediyor?
Korelasyon, iki varlığın fiyat değişimlerinin ne kadar birlikte hareket ettiğini −1 ile +1 arasında ölçer. Aşağıdaki matris en çok takip edilen on varlığı kapsar — Bitcoin, Ethereum, altın, gümüş, ham petrol, S&P 500, Nasdaq, BIST 100, USD/TRY ve EUR/USD — ve son bir yılın günlük getirilerini kullanır; altındaki ikinci matris ise son üç yılın haftalık getirilerine dayanır. İkisi de her gün yeniden hesaplanır.
1 yıl · günlük getiriler
| BTC | ETH | Altın | Gümüş | Petrol | S&P 500 | Nasdaq | BIST 100 | USD/TRY | EUR/USD | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bitcoin | 1 | 0,90 | 0,26 | 0,23 | -0,18 | 0,36 | 0,38 | 0,14 | -0,08 | 0,10 |
| Ethereum | 0,90 | 1 | 0,25 | 0,23 | -0,15 | 0,41 | 0,42 | 0,18 | -0,10 | 0,14 |
| Altın | 0,26 | 0,25 | 1 | 0,82 | -0,14 | 0,29 | 0,28 | 0,23 | -0,04 | 0,22 |
| Gümüş | 0,23 | 0,23 | 0,82 | 1 | -0,14 | 0,29 | 0,28 | 0,24 | -0,04 | 0,20 |
| Petrol | -0,18 | -0,15 | -0,14 | -0,14 | 1 | -0,34 | -0,30 | -0,24 | 0,02 | -0,12 |
| S&P 500 | 0,36 | 0,41 | 0,29 | 0,29 | -0,34 | 1 | 0,96 | 0,23 | -0,01 | 0,04 |
| Nasdaq | 0,38 | 0,42 | 0,28 | 0,28 | -0,30 | 0,96 | 1 | 0,22 | -0,02 | 0,04 |
| BIST 100 | 0,14 | 0,18 | 0,23 | 0,24 | -0,24 | 0,23 | 0,22 | 1 | -0,02 | 0,19 |
| USD/TRY | -0,08 | -0,10 | -0,04 | -0,04 | 0,02 | -0,01 | -0,02 | -0,02 | 1 | -0,11 |
| EUR/USD | 0,10 | 0,14 | 0,22 | 0,20 | -0,12 | 0,04 | 0,04 | 0,19 | -0,11 | 1 |
6 Eki 2026 itibarıyla veriler.
Öne çıkanlar
- En güçlü pozitif ilişki: S&P 500 ile Nasdaq (0,96).
- En negatif: Petrol ile S&P 500 (-0,34).
- Sıfıra en yakın: S&P 500 ile USD/TRY (-0,01).
Matris nasıl okunur?
- Her hücre, satırdaki varlık ile sütundaki varlık arasındaki korelasyondur; köşegen her zaman 1'dir.
- Mavi hücreler ikisinin genellikle birlikte yükselip düştüğünü, turuncu hücreler zıt yönlerde hareket ettiğini, soluk hücreler ise ilişkinin zayıf olduğunu gösterir.
- Kabaca 0,7'nin üzeri güçlü, 0,4–0,7 arası orta, 0,4'ün altı zayıf ilişki sayılır; aynı eşikler negatif değerler için de geçerlidir.
- Her değer, iki varlığın ortak işlem gördüğü günleri (ya da haftaları) kullanır; sayısını görmek için imleci hücrenin üzerine getirin.
3 yıl · haftalık getiriler
| BTC | ETH | Altın | Gümüş | Petrol | S&P 500 | Nasdaq | BIST 100 | USD/TRY | EUR/USD | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bitcoin | 1 | 0,76 | 0,08 | 0,14 | -0,03 | 0,24 | 0,27 | 0,06 | 0,17 | 0,03 |
| Ethereum | 0,76 | 1 | 0,02 | 0,11 | -0,06 | 0,30 | 0,32 | 0,11 | 0,21 | 0,03 |
| Altın | 0,08 | 0,02 | 1 | 0,76 | -0,02 | 0,12 | 0,10 | 0,04 | 0,00 | 0,33 |
| Gümüş | 0,14 | 0,11 | 0,76 | 1 | -0,03 | 0,32 | 0,31 | 0,15 | -0,08 | 0,30 |
| Petrol | -0,03 | -0,06 | -0,02 | -0,03 | 1 | -0,10 | -0,08 | -0,10 | -0,03 | -0,24 |
| S&P 500 | 0,24 | 0,30 | 0,12 | 0,32 | -0,10 | 1 | 0,96 | 0,18 | 0,03 | 0,19 |
| Nasdaq | 0,27 | 0,32 | 0,10 | 0,31 | -0,08 | 0,96 | 1 | 0,19 | 0,01 | 0,18 |
| BIST 100 | 0,06 | 0,11 | 0,04 | 0,15 | -0,10 | 0,18 | 0,19 | 1 | -0,29 | 0,18 |
| USD/TRY | 0,17 | 0,21 | 0,00 | -0,08 | -0,03 | 0,03 | 0,01 | -0,29 | 1 | -0,03 |
| EUR/USD | 0,03 | 0,03 | 0,33 | 0,30 | -0,24 | 0,19 | 0,18 | 0,18 | -0,03 | 1 |
Korelasyon neyi söyler, neyi söylemez?
Burada korelasyon, iki varlığın aynı dönemlerdeki yüzde fiyat değişimlerinin Pearson katsayısıdır. +1 her zaman aynı yönde ve orantılı hareket, 0 doğrusal ilişki yokluğu, −1 ise her zaman zıt yönde hareket demektir.
Neden önemli: düşük ya da negatif korelasyonlu varlıkları bir arada tutmak portföyün iniş çıkışlarını yumuşatabilir, çünkü dalgalanmaları birbirini kısmen dengeler.
Korelasyon zamanla değişir. Geçmişi anlatır ve piyasa çöküşlerinde çoğu zaman +1'e doğru sıçrar — tam da çeşitlendirmeye en çok ihtiyaç duyulan anda.
Birlikte hareketi ölçer, neden-sonuç ilişkisini değil; hareketlerin büyüklüğü hakkında da bir şey söylemez: iki varlık yüksek korelasyonlu olup biri diğerinden çok daha sert dalgalanabilir.
Saat dilimleri önemlidir: İstanbul, New York ve 7/24 açık kripto piyasası farklı saatlerde kapanır; bir piyasa kapandıktan sonraki hareket diğerine ertesi gün yansır. Bu, farklı saat dilimlerindeki piyasalar arasındaki günlük korelasyonu olduğundan düşük gösterir; haftalık matris bundan daha az etkilenir.
Her varlık kendi fiyatlandığı para birimiyle ölçülür — BIST 100 TL, diğerleri ABD doları cinsinden. USD/TRY lira değer kaybettiğinde, EUR/USD ise euro değer kazandığında yükselir.
Sık sorulan sorular
Bitcoin ile borsa arasında korelasyon var mı?
Son bir yılda Bitcoin ile S&P 500'ün günlük getirileri arasındaki korelasyon 0,36; yani zayıf pozitif bir ilişki. 3 yıllık haftalık getirilerde ise 0,24.
Altın ile hisse senetleri arasında korelasyon var mı?
Son bir yılda altın ile S&P 500'ün günlük getirileri arasındaki korelasyon 0,29; yani zayıf pozitif bir ilişki. 3 yıllık haftalık getirilerde ise 0,12.
Bitcoin ve Ethereum ne kadar birlikte hareket ediyor?
Son bir yılda ikisinin günlük getirileri arasındaki korelasyon 0,90; yani güçlü pozitif bir ilişki: genellikle birlikte hareket ettiler. 3 yıllık haftalık getirilerde ise 0,76.
BIST 100 ile dolar birlikte mi hareket ediyor?
Son bir yılda BIST 100 ile USD/TRY'nin günlük getirileri arasındaki korelasyon -0,02; yani neredeyse hiç ilişki yok: büyük ölçüde birbirinden bağımsız hareket ettiler. 3 yıllık haftalık getirilerde ise -0,29. BIST 100 burada TL cinsindendir; USD/TRY ise lira değer kaybettiğinde yükselir.
Veri: Yahoo Finance ve OKX'ten günlük ve haftalık kapanış fiyatları. Her çift, iki varlığın da işlem gördüğü günlerde (ya da haftalarda) eşleştirilir; bir katsayı yalnızca en az 40 ortak günlük (26 haftalık) getiri varsa gösterilir.