Yıllık getiri ve reel getiri nasıl hesaplanır?
CAGR = (Bitiş değeri ÷ Başlangıç değeri)^(1 ÷ yıl) − 1 Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1 Yıllık oran = (1 + aylık oran)^12 − 1 Aylık oran = (1 + yıllık oran)^(1/12) − 1
Başlangıç ve bitiş değeri, yatırımın ya da fiyatın dönemin başındaki ve sonundaki değeridir; yıl, dönemin uzunluğudur. Aylar yılın on ikide biri olarak sayılır, tarih girildiğinde artık günler o yılın takvim günlerine bölünür. CAGR, bu süre boyunca bileşik işlediğinde başlangıç değerini bitiş değerine taşıyan yıllık orandır.
Reel getiri Fisher denklemiyle hesaplanır: 1 + nominal getiri, aynı dönemin 1 + enflasyonuna bölünür ve 1 çıkarılır. Getiriden enflasyonu çıkarmak (nominal − enflasyon) yalnızca bir yaklaşımdır; oranlar yükseldikçe doğru sonuçtan uzaklaşır.
Aylık ve yıllık oranlar 12 ile çarpılarak ya da bölünerek değil, bileşik olarak çevrilir: Aylık %1 yılda %12,68, aylık %3 yılda %42,58 eder.
Örnek hesaplama
Diyelim ki bir yatırımın değeri 3 yılda 100.000 TL tutarından 200.000 TL tutarına çıktı. Toplam getiri %100 olur; aynı sonucu veren sabit yıllık oran, yani CAGR ise yılda %25,99 eder.
Aynı dönemde yıllık enflasyon ortalama %30 olsaydı fiyatlar dönem boyunca %119,7 artardı. Reel yıllık getiri -%3,08, reel toplam getiri -%8,97 olur: Dönem sonundaki 200.000 TL, başlangıçtaki fiyatlarla yaklaşık 91.033,23 TL eder. Yalnızca fiyat artışına yetişmek için değerin 219.700,00 TL olması gerekirdi.
Diğer iki sekmeden örnek: %40 nominal getiri ve %30 enflasyonla reel getiri %7,69 olur, basit çıkarma ise %10 verir. Aylık %3 oran bileşik olarak yılda %42,58 eder, %36 değil.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Yıllık getiri (CAGR), başlangıç değerini dönem sonunda bitiş değerine taşıyan tek ve sabit yıllık orandır. Yoldaki iniş çıkışları düzleştirir: Önce sert yükselip sonra geri düşen bir değer, istikrarlı büyüyen bir değerle aynı CAGR'ı gösterebilir.
Toplam getiri, başlangıçtan sona toplam değişimdir. Reel rakamlar enflasyonu düşer: Sıfırın üzerindeyse bitiş değeri başlangıç değerinin aldığından daha fazlasını alır; altındaysa tutar artmış olsa bile daha azını alır.
Başa baş bitiş değeri, yatırımın yalnızca fiyat artışına yetişmesi için ulaşması gereken tutardır. Nominal → reel sekmesinde doğru sonuç (Fisher) ile kaba hesap (nominal − enflasyon) yan yana gösterilir; oranlar yükseldikçe aradaki fark açılır.
Varsayımlar ve sınırlar
- CAGR yalnızca başlangıç ve bitiş değerine bakar; dönem içinde eklenen ya da çekilen para ve dışarı ödenen temettü veya faiz hesaba katılmaz.
- Oynaklığı gizler: Çok farklı seyirler aynı yıllık oranı verebilir.
- Enflasyon, sizin girdiğiniz orandır. Hesaplayıcıda resmî enflasyon verisi bulunmaz; ölçtüğünüz para biriminin tüketici fiyat endeksini (TL için TÜFE) kullanabilirsiniz.
- Vergi, stopaj, komisyon ve kur etkisi düşülmez.
- Sonuçlar girdiğiniz rakamları açıklar; gelecekteki getiri için bir tahmin ya da yatırım tavsiyesi değildir.
Sık sorulan sorular
Yıllık getiri (CAGR) nedir, nasıl hesaplanır?
CAGR (yıllık bileşik büyüme oranı), bir başlangıç değerini belirli bir sürede bitiş değerine taşıyan sabit yıllık orandır: CAGR = (Bitiş ÷ Başlangıç)^(1 ÷ yıl) − 1. Örneğin 3 yılda 100.000 TL'den 200.000 TL'ye çıkan bir değerin toplam getirisi %100, yıllık getirisi ise %25,99'dur.
Reel getiri nasıl hesaplanır?
Reel getiri, enflasyondan arındırılmış getiridir; paranızın alım gücündeki değişimi gösterir: Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Örneğin %40 nominal getiri ve aynı dönemde %30 enflasyonla reel getiri %7,69 olur.
Getiriden enflasyonu çıkarmak neden yeterli değil?
Basit çıkarma (nominal − enflasyon) yalnızca oranlar küçükken doğruya yakın sonuç verir. %40 nominal getiri ve %30 enflasyonda bu yöntem %10 der, oysa reel getiri %7,69'dur. Enflasyon yükseldikçe iki sonuç arasındaki fark büyür.
Aylık getiri ya da aylık enflasyon yıllığa nasıl çevrilir?
Aylık oran 12 ile çarpılmaz, bileşik olarak çevrilir: Yıllık = (1 + aylık)^12 − 1. Aylık %3, yılda %36 değil %42,58 eder. Tersi için Aylık = (1 + yıllık)^(1/12) − 1 kullanılır; yıllık %50 aylık yaklaşık %3,44'e denk gelir.
Dönemin toplam enflasyonunu nasıl bulurum?
Resmî tüketici fiyat endeksini (TÜFE) kullanabilirsiniz: Toplam enflasyon = (bitiş ayındaki endeks ÷ başlangıç ayındaki endeks) − 1. Yıllık oranlarınız varsa toplamı (1 + 1. yılın oranı) × (1 + 2. yılın oranı) × … − 1 ile bulursunuz. Hesaplayıcıda hazır enflasyon verisi yoktur; hangi oranı kullanacağınızı siz seçersiniz.