Açığa satış nedir? Fiyat düşerken nasıl kazanç sağlanır?

Açığa satış, fiyatın düşeceği yönünde bahis yapma yöntemidir. Önce alıp sonra satmak yerine önce satar, sonra alırsınız. Varlığa sahip olmadığınız için onu aracı kurumdan ödünç alırsınız; kurum bunu genellikle başka bir müşterinin portföyünden temin eder.

Hisse senedi, kripto, vadeli işlemler ve diğer araçlarda kullanılır. İşlemciler düşüşten kazanmak için, yatırımcılar ise portföyün başka yerindeki zararı dengelemek (korunmak) için açığa satış yapar.

Hisseleri ödünç alır, bugünkü fiyattan satar ve beklersiniz. Fiyat düşerse hisseleri geri alır, borç verene iade eder ve farkı cebinize koyarsınız. Fiyat yükselirse yine geri almanız gerekir, bu kez zararla:

Kâr = (satış fiyatı − geri alış fiyatı) × adet − masraflar
Örnek: 50'den sat, 40'tan geri al, 100 adet → masraflar öncesi +1.000
Örnek: 70'ten geri alırsanız → masraflar öncesi −2.000

Pozisyon açıkken ödünç ücreti ve hisselerin dağıttığı temettüleri ödersiniz. Aracı kurumlar teminat da ister; bu yüzden aleyhinize hareket eden bir pozisyon teminat tamamlama çağrısına yol açabilir.

Satın alınan bir hisse en fazla sıfıra düşebilir, yani kaybınız yatırdığınız tutarla sınırlıdır. Açığa satışta ise fiyat sınırsız yükselebileceği için zarar çok daha büyük olabilir ve yatırdığınız nakdi aşabilir.

Short squeeze, çok sayıda açığa satış yapılmış bir varlığın sert yükselmesi ve açığa satanların zararı kesmek için hızla geri almasıdır. Bu alımlar fiyatı daha da yukarı iter. Borç verenin hisseleri geri çağırması da sizi kötü bir anda pozisyonu kapatmaya zorlayabilir.

Kurallar piyasaya göre değişir. Düzenleyiciler kriz dönemlerinde açığa satışı zaman zaman kısıtlamış veya yasaklamıştır; her hisse veya kripto varlık da ödünç alınamaz. Aracı kurumunuzun ve yerel kuralların neye izin verdiğini kontrol edin.

Yalnızca düşüşe karşı korunmak istiyorsanız, riski sınırlı alternatifler arasında satım (put) opsiyonu almak veya ters ETF'ler vardır. Bunların da kendi maliyetleri var; kullanmadan önce iyice anlayın.