Bollinger Bantları nedir? Bant daralması ve sinyaller nasıl okunur

Bollinger Bantları, analist John Bollinger tarafından 1980'lerin başında geliştirildi. Fiyatı, oynaklığa uyum sağlayan bir zarfın içine alır: Piyasa hareketlendiğinde bantlar birbirinden uzaklaşır, sakinleştiğinde daralır.

Bu da 'yüksek' ve 'düşük' kavramlarını göreceli hâle getirir. Üst banda yakın bir fiyat, mutlak seviyesi ne olursa olsun kendi yakın geçmişine göre yüksektir; sakin bir hisseyi çok oynak bir kripto parayla kıyaslarken bu özellikle işe yarar.

Standart ayarlar 20 dönem ve iki standart sapmadır:

Orta bant = SMA(20)
Üst bant  = SMA(20) + 2 × σ(20)
Alt bant  = SMA(20) − 2 × σ(20)
%B        = (fiyat − alt bant) ÷ (üst bant − alt bant)

σ, son 20 kapanışın kendi ortalaması etrafındaki standart sapmasıdır. İki türetilmiş değer de işe yarar: %B fiyatın bantların neresinde durduğunu gösterir (0 = alt bant, 1 = üst bant); bant genişliği ise (üst − alt) ÷ orta formülüyle zarfın ne kadar açık olduğunu ölçer. Sitedeki grafikler 20 dönem ve 2σ ayarını kullanır.

20 günlük ortalamanın 100 TL, standart sapmanın 2,5 TL olduğunu varsayalım. Bantlar 100 + 5 = 105 TL ve 100 − 5 = 95 TL'dedir; bant genişliği 10 ÷ 100 = %10'dur. 104 TL'lik bir kapanışta %B = (104 − 95) ÷ (105 − 95) = 0,9 olur; fiyat aralığın üst kısmındadır. Oynaklık ardından çöker ve bantlar 98–102 TL'ye daralırsa (bant genişliği %4), buna sıkışma (squeeze) denir.

Yatay piyasalarda bantlardan birine değen fiyat çoğu zaman ortaya doğru geri döner. Trendlerde ise üst bant boyunca art arda gelen kapanışlar, yani 'bandı yürümek', yorgunluğun değil gücün işaretidir. Sıkışma, büyük bir hareketin olasılığının arttığını söyler ama yönünü söylemez; ipucunu bantların dışına, tercihen artan hacimle yapılan kırılım verir.

En yaygın hata, bantları otomatik al-sat çizgileri gibi kullanmaktır. Fiyatın üst banda değmesi yalnızca son 20 döneme göre yüksek olduğunu gösterir; güçlü bir yükseliş trendinde bu durum uzun süre devam edebilir. Bollinger da bantların hacim veya momentum gibi farklı bilgi taşıyan göstergelerle birlikte kullanılmasını önermiştir.

İstatistik de göründüğü kadar kesin değildir. Getiriler normal dağılsaydı kapanışların yaklaşık %95'i ±2σ içinde kalırdı; ancak piyasa getirilerinin kuyrukları kalındır ve bant dışına taşmalar bu orandan daha sık yaşanır. Ortalamaya dayalı her araç gibi bantlar da gecikir: Oynaklık sıçradıktan sonra genişler.