RSI nedir? Göreceli Güç Endeksi nasıl yorumlanır

Göreceli Güç Endeksi (Relative Strength Index, RSI), teknik analist J. Welles Wilder Jr. tarafından 1978'de tanıtılan bir momentum osilatörüdür. Basit bir soruyu yanıtlar: Son mumlardaki hareketin ne kadarı yukarı, ne kadarı aşağı yönlüydü? Sonuç 0 ile 100 arasındaki bir ölçeğe sıkıştırıldığı için her varlıkta ve her zaman diliminde karşılaştırılabilir.

Adına rağmen RSI bir hisseyi başka bir hisseyle ya da endeksle kıyaslamaz; bu tür kıyaslamaya göreli performans denir. RSI bir varlığı yalnızca kendi yakın geçmişiyle karşılaştırır.

Her dönemdeki fiyat değişimi, kapanış yükseldiyse kazanç, düştüyse kayıp olarak kaydedilir. Ardından varsayılan olarak 14 dönemlik bir pencerede ortalama kazanç ile ortalama kayıp karşılaştırılır:

RS  = ortalama kazanç ÷ ortalama kayıp
RSI = 100 − 100 ÷ (1 + RS)

İlk ortalamalar, ilk 14 değişimin basit ortalamasıdır. Sonrasında Wilder'ın yumuşatma yöntemi devreye girer: yeni ortalama = (önceki ortalama × 13 + son kazanç ya da kayıp) ÷ 14. Bu yöntem RSI'ı düz bir hareketli ortalamaya göre daha sakin bir çizgiye dönüştürür; sitedeki grafiklerde RSI da bu şekilde hesaplanır. Pencerede hiç kayıp yoksa RSI 100, hiç kazanç yoksa 0 olur.

Bir hissenin son 14 gündeki ortalama günlük kazancının 1,5 TL, ortalama günlük kaybının 0,5 TL olduğunu varsayalım. RS = 1,5 ÷ 0,5 = 3, dolayısıyla RSI = 100 − 100 ÷ (1 + 3) = 75 olur. Yükselişler düşüşlerin üç katı ağırlıkta; hareket güçlü ama bir miktar gerilmiş durumda.

Yaygın okumalar şöyledir: 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım olarak adlandırılır. 50 seviyesi yükseliş ve düşüş momentumunu birbirinden ayırır; sağlıklı yükseliş trendlerinde RSI çoğu zaman 30'a kadar inmeden 40–50 civarında destek bulur. Uyumsuzluk (divergence) ise fiyat yeni zirve yaparken RSI'ın daha alçak bir zirve yapmasıdır ve hareketin güç kaybettiğine işaret eder.

Aşırı alım, 'birazdan düşecek' demek değildir. Güçlü bir trendde RSI haftalarca 70'in üzerinde kalırken fiyat yükselmeye devam edebilir; RSI 70'i her geçtiğinde satmak, yeni başlayanlara en pahalıya mal olan alışkanlıklardan biridir. Sert düşüşlerde 'aşırı satım' için de aynısı geçerlidir.

RSI tamamen geçmiş kapanış fiyatlarından türetilir; yeni bir bilgi eklemez, momentumu başka bir biçimde ifade eder. Ayarlar da sonucu değiştirir: 7 dönemlik RSI, 21 dönemliğe göre çok daha sık uç değerlere ulaşır; saatlik grafik de günlük grafiğe göre çok daha fazla sinyal ve yanlış alarm üretir. RSI'ı tek başına bir al-sat sistemi gibi değil; trend, destek-direnç ve hacimle birlikte bir bağlam aracı olarak kullanmak gerekir.

BIST hisselerinde günlük fiyat limitleri (taban ve tavan) nedeniyle art arda gelen tavan ya da taban serilerinde RSI çok kısa sürede 90'ın üstüne veya 10'un altına çıkabilir; bu, o hisse için olağan bir sinyal değil, olağanüstü bir dönemin işaretidir. Kripto piyasası ise hiç kapanmaz: Bitcoin'de günlük RSI 14 takvim gününü kapsarken bir hissede 14 işlem gününü, yani yaklaşık üç haftayı kapsar. Oynaklığı yüksek varlıklarda bazı yatırımcılar 70/30 yerine 80/20 eşiklerini kullanır. Sitedeki her grafikte indikatör menüsünden RSI'ı açıp örneğin Bitcoin ile BIST 100'ü karşılaştırabilirsiniz.